ҲАЛОЛЛИК ВА МЕҲНАТ ТИМСОЛИ БЎЛГАН ДАДАМ

ҲАЛОЛЛИК ВА МЕҲНАТ ТИМСОЛИ БЎЛГАН ДАДАМ

ЭССЕ

(дадам – Хайдархон Отахонов таваллудининг 110 йиллигига бағишланади)

Инсон ҳаётида шундай шахслар бўладики, улар нафақат ўз оиласи, балки бутун авлод учун ибрат мактабига айланади. Менинг дадам — Отахонов Хайдархон ана шундай инсонлардан эдилар. Уларнинг ҳаёт йўли, сўзлари, одоб-ахлоқи ва меҳнати — бугун ҳам биз учун йўл кўрсатувчи чироқ бўлиб хизмат қилмоқда.

Дадам 1916 йилда Фарғона водийсининг Конибодом шаҳрида дунёга келганлар. Болаликданоқ меҳнат билан улғайган, 14 ёшиданоқ колхозда бухгалтер сифатида иш бошлаганлар. Бу оддий иш эмас эди — бу ҳалоллик, ишонч ва масъулият мактаби эди. “Ҳалол меҳнат — инсоннинг энг катта бойлиги”, деб кўп таъкидлар эдилар.

Уруш йиллари уларнинг иродасини янада тоблади. Халхин-голдан тортиб, фин уруши ва Иккинчи жаҳон урушида иштирок этганлар. Жанг майдонида оғир яраланиб, ногирон бўлиб қайтганлар. Аммо бу уларни синдирмади — аксинча, янада матонатли, сабрли ва кучли инсонга айлантирди. Чунки дадам айтар эдилар:

“Синовлар инсонни синдирмайди, агар у инсон ўзини синдирмаса.”

Урушдан кейин ҳам ҳаётни қайтадан бошлаш осон бўлмади. Лекин дадам ўз касбига содиқ қолдилар. Бухгалтерлик — улар учун фақат иш эмас, балки ҳаёт мазмуни эди. Улар чўтда ҳисоб-китоб қилар эканлар, бу оддий ҳисоб эмас, балки бир наво каби янграр эди. Одамлар буни томоша қилиб, ҳайрат ва завқ билан қарашарди.

Дадам ўз соҳасининг ҳақиқий устаси эдилар. Нафақат туманда, балки бутун Фарғона вилоятида энг етук бухгалтер сифатида эътироф этилганлар. Уларга кўп бор юқори лавозимлар таклиф қилинган, аммо дадам учун энг муҳими — ҳалол меҳнат ва касбига садоқат эди.

Улар бизга доимо шундай дер эдилар:

“Амалнинг орқасидан қувманглар. Амал сизни орқангиздан қувсин. Уни масъулияти вазифа сифатида қабул қилинг”

Бу гаплар оддий сўз эмас, ҳаёт қонуни эди.

Дадам камгап инсон эдилар. Лекин айтган ҳар бир сўзлари ҳикматга тўла эди. Вақт ўтиб, биз уларнинг гаплари қандай тўғри эканини ҳаётда кўп бор англадик. Шундай инсонлар бўладики, уларнинг ҳар бир сўзи гўё келажакка айтилган башоратдек туюлади — дадам ана шундай инсон эдилар.

Оилада эса улар меҳрибон ва ғамхўр ота эдилар. Олти нафар фарзандни ҳалол луқма билан тарбияладилар. Ҳар биримизнинг ўқишимиз, одобимиз, келажагимиз улар учун муқаддас эди. Кундалик дафтарларимизни текшириб, имзо қўйишлари — бу назорат эмас, балки меҳр эди.

Улар бизга яна шундай дер эдилар:

“Пулни ҳалол меҳнат билан топинглар”.

Дадам учун бойлик — пул эмас, инсоннинг обрўси ва виждони эди.

Уларнинг ҳаётида меҳнат, ҳалоллик ва камтарлик бир-бири билан уйғун эди. 

1989 йил 12 ноябрда дадам бу дунёни тарк этдилар. Аммо ҳақиқий инсон ҳеч қачон кетмайди. Унинг сўзлари, тарбияси, қолдирган мероси фарзандлар қалбида яшайди.

Бугун, таваллудларининг 110 йиллиги арафасида, биз бир ҳақиқатни яна бир бор англаймиз: дадам фақат бизнинг отамиз эмас эдилар — улар ҳаёт мактаби, ибрат тимсоли, ҲАЗРАТИ ИНСОН эдилар.

Шундай инсонлар ҳақида халқ бекорга айтмаган:

“Яхши отанинг номи — фарзандларининг қалбида яшайди.”

Дадамнинг номи эса нафақат қалбимизда, балки ҳаёт йўлимизда ҳам абадий яшайди.

Феруз Хайдархон

2026 йил 4 май

Мавзуга оид бошқа хабарлар