ХАЙРЛАШУВ ОНЛАРИ
- қалбдаги нур каби ҳеч қачон сўнмайди
Олий тоифадаги шифокор Лобархон Отахонова (1960-2010)
хотирасига бағишланади
Лобархон....
У фақат исмида эмас, ўз табиатида ҳам “лобар” — латофат ва меҳр тимсоли эди. Болалар шифокори сифатида қанчадан-қанча чақалоқларнинг, қанчадан-қанча оилаларнинг юзига қувонч бағишлади. Фарзандларимиз ҳам унинг қўлида соғлом бўлиб ўсди, бирортаси ҳам шифохонада ётмади.
Мени ҳар гал ишдан кутиб олганида, унинг юзидаги табассум орқали умримга нур ёғиларди. Тунги шамол уйнинг даричасидан пичирлаб кирса ҳам, унинг меҳрли овози уйимизнинг файзга тўлдирар эди.
Бироқ... табиат ҳамиша ҳам бир хил бўлмайди. Қоронғи тунда чақмоқ чаққанидек, тақдир ҳам бизга оғир зарбасини тайёрлаб қўйган экан.
Лобархон оғир касалликка чалинганда, шиддатли ёмғирдай ташвишлар уйимизга ёғилди. Уч йил оралиғида икки марта кома ҳолатига тушди.
2007 йил кузини ёдга олдим: биринчи кома. Уч кунлик қоронғу тундан сўнг Лобархон кўзларини очганди—ундаги табассум осмондаги тиниқ ойдек эди. У ҳеч қачон “Мен касалман” демади. “Ҳаммаси яхшиман, соппа-соғман”, – деган шивири билан бизга куч берди. Кейин уч йил давомида даволандик—чегаралардан ўтиб, бегона шаҳарлар осмони остида ҳам шифо қидирдик. У эса ҳар бир қайтишда уйнинг эшигини илгаригидек оҳиста очиб, болаларга илк бор кўраётгандек меҳр билан қарарди.
Аммо 2010 йил октябрь шамоли бошқача эсарди. 12 октябрь куни у уйда иккинчи марта комага тушди. Тез ёрдам машинасида сирена овози билан уни шифохонага олиб кетишди. Шундан сўнг вақт ғайритабиий тарзда узая бошлади: бир сония юз йилга айланди, бир нафас бир умрга айланди.
Шифохонанинг оқ деворлари ўша кечада гўё кўз ёши тўкиб тургандай кўринарди. Антисептик ҳид ҳавода илиниб қолган, лампаларнинг муздек нури одам юзларини рангсиз қилиб қўяр, қуйи коридорда эса соатнинг тиқ-тиқлаши вақтни игна каби бўлиб, қалбларга санчарди. Беш кунтуну–кунмен ва уч ўғлим навбат билан Лобархоннинг боши устидан кетмадик: биримиз дуо ўқидик, биримиз унинг муздек қўлини тутдик, биримиз эса шивирлаб умид қилиб кутдик.
Шамол шифохона ойналарига ғижирлаб урилар, ташқардаги тераклар сарғайган баргларини ерга сочиб, гўё осмоннинг ўзи ҳам баргдай титрарди. “Ё Аллоҳ, яна бир марта…” деган битмас илтижолар шивири палата ичида титраган сув сатҳидек тебраниб турарди.
Санжарбек йўлакда тинчиб туролмас, бошини енгил эгиб, лаблари беовоз ҳаракатланарди: “Сен бардам бўлишинг керак, … сен катта фарзандсан.” Унинг елкаларида ҳозир бутун уйнинг юки бор эди. Шохрухбек қўлини онасининг узун бармоқларига қулф каби тутиб, болалигидаги бешик навосини эсларди—онасининг қўли уни бошини силар, иссиқ нафаси билан ҳарорат улашарди. Сарвар палата бурчагида Ёсин китобчасини очган куйи ўтирар, аммо бирор қаторини ўқий олмас, кўзлари кетма-кет тушаётган система томчиларига қулфланиб қоларди—томчиларни метрономдек санар, ҳар бир томчи—қалбнинг янги зарбаси. Мунирахон эса қиррали дафтарини бағрига босиб, “Она, мен сизга мактуб ёздим” дегиси келар, лекин овози томоғида урилиб қоларди.
Биз уч ўғил билан навбат талашиб эмас, навбат кутиб ўтирдик: “Сен дам ол, мен ўтираман”. Лекин ҳеч ким кетолмасди. Чунки ҳар бир бўшатилган қўл лабдаги дуонинг бир қисмини йўқотиб қўяётгандек туюларди.
2010 йил 16 октябрь. Осмон паст, булутлар оғир. Соат 19:30 ларда шифокорлар жим қолишни ўргатадиган мусибатли ҳукмни шивирладилар: “Розилик…” Шунда вақтнинг ўзи оёққа туриб, эшикни очиб берди. 19:45 да Лобархонни уйимизга олиб келдик. Машина шовқини йўқолганда ҳовлидаги олма дарахти шоҳлари кучсиз ғичирлади—гўё уйнинг нафаси уни қисгандек.
Уйга олиб кирганимизда Лобархоннинг кўзларига ёшга тўлди. Уй ичида у севадиган хушбўй ҳидлар – гулу-райҳон ҳидлари. Биз Лобархонни залга, нур тушадиган жойга ётқиздик. Соатнинг тиқ-тиқлаши яна қулоғимни тешди—бу сафар у умрнинг сўнгги зарбаларидай қатъий ва бебош эди.
Хуфтон азони узоқдан тўлқин бўлиб келди. Азон товуши теран қўнғироқдек қалбларимизга урилиб, кўзёшларнинг қўзғатди.
Лобархон лабида ним табассум билан ётарди—бу табассум нурдек тарқалиб: “Қўрқманглар. Мен кетаман, лекин меҳрим қолади”– дегандек туюлар эди.
Бу табассум — унинг ҳаётга садоқати, фарзандларига меҳри, менга вафосининг сўнгги рамзи эди.
Унинг кўз қовоқлари юпқа ипак пардедек силкинди, қулоқ остидан енгил шабода ўтгандек—гўё узоқ сафар олдидан уй деворларига сўнгги салом бераётгандек.
Мен унинг пешонасидан ўпдим. Тери совуй бошлаган, аммо бу совуқликнинг ўзидан ҳам иссиқлик уфуриб турарди—вафо иссиқлиги.
Мен шивирладим:
— Лобархон…
Овозим томоғимдан чиқмади. У эса шамолда титраган шам нурига ўхшаб сўнгги марта қимирлагандек бўлди. Соат кўзим олдида тўхтаб қолгандек, лекин тиқ-тиқ ҳали ҳам эшитиларди. 20:00 атрофида у енгил нафас олди—қуш паридан ҳам енгил, аммо орқада қолган юраклар учун тошдек оғир эди. Шу нафас осмонга кўтарилди. Ҳаммаси жим бўлди.
Оламдаги энг оғир тинглаш—инсоннинг сўнгги нафасини эшитиш экан. Қулоғимда ўша енгил ҳовур ҳамон яшайди. У билан бирга уйимиз деворларидаги табассум, болаларимнинг ёқасида қолган она ҳиди, ойнадан кирган ой нурининг қуруқ лаҳзаси—ҳаммаси бирга кўчди.
Муҳитдан ҳаво олиб бўлмасдай сукут пайдо бўлди. Мунирахон қичқирмади—у қотиб қолди. Санжарбек мен томон қаради—кўзларида “мен борман” деган далда, аммо орасида чўкиб борган қайғу. Шохрухбек она қўлини секин қўйди—бир умрлик эҳтиёткорлик билан. Сарвар бошини эгиб, “Роббано…”ни шивирлади—ҳодисанинг бешавқатлигига қарши шивирнинг ўзи етмасди.
Мен кўрпани унинг елкасига тортиб қўйдим—аёл киши совуққа чидай олмайди-ку… Кейин англадим: энди у совуқдан эмас, биз эса унинг йўқлигидан ҳимояланишга муҳтож эдик.
Шундан кейин барчамизнинг оҳу-фиғонимиз кўкларни тутди.
Кейинги лаҳзаларда уйдаги ҳар бир нарсанинг маъноси ўзгарди: чайқалган гулдон—аравачада қолган болалик; эшик олдидаги туфлилар—тўхтаб қолган қадамлар; осиғлиқ қолган шифокор халати—хизматининг охирги гувоҳи. Девор сояси ҳам қайғуга қулоқ тутгандай қотиб қолганди.
Менинг кўз олдимдан бир ҳаёт фильми ўтди: поликлиника йўлаклари, қиш оқшомлари, болаларнинг иссиқ пешонасига қўйилган она қўли, уйга овоз бўлиб кирган кулишлар, орамизни тўлдирган саломатлик. Бизга берилган неъматларнинг қарич-қарич ҳисобини лол қолиб санадим.
Ўша тун табиат ҳам биз билан бирга Лобархонга “хайр” дерди: шамол гул баргларини силаб ўтар, ой булут остига яширинар, шохлардаги қушлар жим тинарди. Гўё ҳар бир тирик мавжудот юрагимиз дардини биз билан ҳис этаётгандек эди.
Ўша пайтда катта фарзандим Санжарбек 22 ёшда, кичигимиз Мунирахон 12 ёшда эди.
Мен ўзимга сўз бердим:
“Фарзандларимни ўкситмайман. Она қўлида ўсмаса ҳам, уларни она меҳридан маҳрум қилмайман. Уларга ҳам ота, ҳам она бўлиб яшайман.”
Табиат қишнинг қаҳратон совуғи билан қопланганда ҳам, мен фарзандларимнинг кўзларига қараб исиниб олдим. Ёзнинг оловдек иссиқ кунларида ҳам уларнинг соясида тинчлик топдим.
Йиллар ўтди. Умримиз камарбаста сабр билан йўл тортаверди. Мен сўзимда турдим: яна уйланмадим. Болаларимни олий маълумотли қилдим, уйли-жойли қилдим. Ҳар бир тўйда “онаси йўқ” деган оғир сўз эшитилмаслиги учун барча юкни зиммамга олдим. Санжарбек, Шохрухбек ва Сарвар елкадош бўлишди, Мунирахон эса уйни нурга тўлдирди.
Бугун уларнинг барчаси мустақил, оилали. Ва мен учун энг катта бахт — 9 нафар набирамнинг овози уйимизнинг қўйнида булбулдай жаранглаб туриши.
Бир куни ҳовлида олма гули очилган пайтда, набира Мухаммадюсуф югуриб келди-да, бўйнимга осилди. Беғубор кўзлари билан юзимга қараб:
— Дода, мен сизни жуда-жуда яхши кўраман! – деди.
Менинг юрагим тўхтаб қолгандек бўлди. Унинг сўзларида Лобархоннинг меҳрли кўзлари, сўнгги табассумлари, фарзандларимнинг миннатдор юзлари мужассам эди.
Шу лаҳзада Лобархон яна бир марта уйга кириб келгандек туюлди. Лабидаги ним табассум билан: “Мен сизлар билан биргаман”, дегандек.
Мен англадим: фожиа—севган инсондан айрилиш эмас, унинг табассум билан кетишини кўриб, шу табассумни умр бўйи сақлаб қолиш масъулиятини англашдир. Биз ўшани сақладик. Чунки инсонни комил қиладиган нарса—мансаб ҳам, мол-дунё ҳам эмас. Инсонни комил қиладиган нарса—меҳр ва вафодир.
Лобархон кетди. Аммо унинг меҳри уй деворларида из қолдирди, болаларим юзида расм бўлиб қолди, набираларим овозида кунда қайта туғилади. Ва мен ҳар шом шамолида ўша сўнгги табассумни кўраман – у қалбдаги нур каби ҳеч қачон сўнмайди.
Феруз Хайдархон
Мавзуга оид бошқа хабарлар